Sezonowa działalność a zasiłek macierzyński — poradnik dla Trójmiasta i Pomorza

Na Pomorzu sezon to nie metafora. Według danych GUS za 2025 rok lipiec i sierpień przyniosły prawie 30% wszystkich turystów w województwie, a wykorzystanie miejsc noclegowych wahało się od 28% w styczniu do ponad 56% w sierpniu. Za tymi liczbami stoją setki jednoosobowych firm: wypożyczalnie rowerów i desek SUP, kawiarnie i smażalnie przy plaży, pokoje gościnne, szkoły surfingu, przewodniczki po Gdańsku. Wiele z nich od lat zawiesza działalność na zimę.

Dopóki w planach nie ma dziecka, to rozsądny ruch. Gdy się pojawia, zawieszenie, które przez lata oszczędzało składki, potrafi kosztować cały zasiłek macierzyński. Wyjaśniam, kiedy tak się dzieje i jak przejść przez martwy sezon bezpieczniej — z adresami ZUS i sądów w Trójmieście.

Kończy się. W okresie zawieszenia działalności nie podlegasz z jej tytułu ubezpieczeniom społecznym — ani emerytalnemu i rentowemu, ani dobrowolnemu chorobowemu. Nie płacisz składek, ale też nie masz ochrony, za którą te składki płacisz. Dla firmy, która zimą nie zarabia, to brzmi rozsądnie. Dla kobiety, która planuje dziecko albo jest w ciąży, to najważniejsza informacja w tym tekście.

Ostatni wiersz wymaga komentarza. Brak okresu wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim nie oznacza, że zawieszenie jest bez znaczenia. Zasiłek liczy się ze średniej podstawy z 12 miesięcy przed porodem, a przy przerwie w ubezpieczeniu z krótszego okresu. A firma wznowiona tuż przed porodem, z wysoką podstawą, to dokładnie ten obraz, który ZUS sprawdza najuważniej — piszę o tym w tekście o podwyższeniu składek przed ciążą.

Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym zasiłek chorobowy przysługuje dopiero po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Przepisy pozwalają doliczyć do tego okresu wcześniejsze ubezpieczenie, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Zawieszenie na całą zimę tę granicę przekracza, więc po wznowieniu firmy okres wyczekiwania liczy się od nowa.

W praktyce wygląda to tak: firma wraca do życia w kwietniu, w maju potwierdzasz ciążę, w czerwcu lekarz wystawia zwolnienie. ZUS nie wypłaci zasiłku chorobowego, bo od wznowienia nie minęło 90 dni — a to akurat miesiące, w których w sezonowej firmie i tak nie możesz pracować. Więcej o zasadach L4 w ciąży piszę w tekście o L4 w ciąży przy własnej firmie.

Jedna dobra wiadomość: po wznowieniu firmy nie musisz zgłaszać się do ubezpieczeń od nowa. Jeśli do dnia zawieszenia podlegałaś dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, obejmuje Cię ono znowu od dnia wznowienia. Okres wyczekiwania i tak liczy się jednak od początku, jeśli przerwa przekroczyła 30 dni — a zawieszenie trwa co najmniej 30 dni, z wyjątkiem samego lutego.

Jeśli w najbliższym roku planujesz dziecko, lepiej, żeby firma zimowała z ubezpieczeniem. Koszt da się obniżyć na kilka sposobów, z których każdy zachowuje ciągłość ubezpieczenia chorobowego.

• Niższa podstawa w martwym sezonie. Podstawę składek deklarujesz co miesiąc w granicach od minimum do górnego limitu. Zimą możesz płacić od minimum, latem od wyższej kwoty — zasiłek policzy się ze średniej. Uważaj tylko na skoki tuż przed porodem, które przyciągają uwagę ZUS.
• Wakacje składkowe. Raz w roku możesz nie płacić składek społecznych za jeden wybrany miesiąc, jeśli zgłaszasz do ubezpieczeń najwyżej 10 osób i nie przekraczasz limitu przychodu. Wniosek RWS składasz przez eZUS w miesiącu poprzedzającym ten, za który nie chcesz płacić. Ubezpieczenie trwa, a chorobowe jest objęte zwolnieniem, jeśli podlegałaś mu w miesiącu wniosku i w poprzednim. Haczyk: za ten miesiąc przyjmuje się najniższą podstawę, więc przy wysokiej podstawie nieco obniżysz średnią do zasiłku.
• Rozłożenie zaległości na raty. Jeśli zimą zabraknie pieniędzy, wniosek o układ ratalny w ZUS jest lepszy niż zawieszenie — ale zaległość w dniu porodu może wstrzymać wypłatę zasiłku do czasu jej spłaty albo zawarcia układu.
• Mały ZUS Plus. Jeśli przychód z poprzedniego roku nie przekroczył 120 tys. zł, podstawa zależy od dochodu. Niższa składka, ale i niższy zasiłek.

Wszystkie te rozwiązania porównałem pod kątem zasiłku w tekście o tym, co zrobić, gdy brakuje pieniędzy na ZUS.

Wtedy, gdy w okresie zawieszenia na pewno nie urodzisz i nie będziesz potrzebować L4, a po wznowieniu masz wystarczająco dużo czasu na nowy okres wyczekiwania. Innymi słowy: zawieszenie to narzędzie dla sezonów, w których dziecko nie jest w planach.

Jest też drugi moment, w którym zawieszenie bywa rozsądne: już po porodzie, w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Według ZUS zasiłek jest wtedy wypłacany dalej. Pamiętaj jednak o dwóch rzeczach. W okresie zawieszenia nie wolno prowadzić działalności ani osiągać bieżących przychodów, więc jeśli w kolejnym sezonie firma ma działać, musisz ją wcześniej wznowić. A z chwilą nabycia prawa do zasiłku dobrowolne chorobowe z firmy wygasa — po zakończeniu zasiłku masz 7 dni, żeby zgłosić się do niego ponownie. Przy zawieszonej firmie zrobisz to dopiero po wznowieniu, a przerwa dłuższa niż 30 dni oznacza nowy okres wyczekiwania przy L4.

Gdańszczanki obsługuje Oddział ZUS w Gdańsku przy ul. Chmielnej 27/33 i Inspektorat Gdańsk-Wrzeszcz przy ul. Tuwima 9. W Gdyni działa Inspektorat ZUS przy ul. Władysława IV 24, a w Sopocie biuro terenowe przy al. Niepodległości 796 — obie jednostki podlegają oddziałowi w Gdańsku. Jeśli Twoja sezonowa firma działa na Helu albo we Władysławowie, Twoją jednostką jest zwykle Inspektorat ZUS w Pucku przy ul. Orzeszkowej 3, a dla Krynicy Morskiej, Stegny i Sztutowa — inspektorat w Malborku.

Do okienka zwykle nie musisz jednak jechać, i to w środku sezonu ma znaczenie. Wniosek o zasiłek macierzyński złożysz przez eZUS, a pozostałe dokumenty możesz zanieść albo wysłać do dowolnej placówki ZUS. Decyzję w sprawie zasiłku wydaje oddział.

Odwołanie składasz na piśmie za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, w terminie miesiąca od jej doręczenia. ZUS ma 30 dni, żeby sam zmienić decyzję albo przekazać sprawę do sądu właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania. Który to sąd, zależy od tego, o co się spierasz.

Sezonowe firmy najczęściej spierają się z ZUS nie o sam zasiłek, tylko o to, czy w danym okresie podlegały ubezpieczeniu — na przykład gdy wznowienie firmy i podniesienie podstawy zbiegły się z ciążą. Taki spór trafia do sądu okręgowego. Odwołanie nic Cię nie kosztuje: ubezpieczona nie płaci kosztów sądowych ani opłaty od apelacji, a przy przegranej sąd może jedynie obciążyć ją kosztami pełnomocnika ZUS. Jak napisać odwołanie, opisałem krok po kroku w tekście o odwołaniu od decyzji ZUS.

W Gdańsku wnioski o becikowe i świadczenie rodzicielskie przyjmuje Gdańskie Centrum Świadczeń przy ul. Kartuskiej 32/34, a w Gdyni — Wydział Spraw Społecznych Urzędu Miasta przy ul. 10 Lutego 24. W każdym z trzech miast, także w Sopocie, wniosek złożysz online przez portal Emp@tia, co z noworodkiem w domu bywa najprostsze.

Becikowe to 1000 zł jednorazowo przy dochodzie do 1922 zł netto na osobę i opiece medycznej najpóźniej od 10. tygodnia ciąży; wniosek masz 12 miesięcy od porodu. Kosiniakowe — 1000 zł miesięcznie — przysługuje tylko wtedy, gdy nie masz prawa do zasiłku macierzyńskiego, na przykład gdy urodziłaś w okresie zawieszenia firmy. Różnice między tymi świadczeniami opisałem w tekście becikowe a kosiniakowe.

Konsultacje prowadzę online, więc nie musisz czekać na koniec sezonu ani nigdzie jechać. Jeśli zastanawiasz się, czy zawiesić firmę na zimę, a w planach jest dziecko, umów bezpłatną konsultację — policzymy oba warianty.