Zwolnienie lekarskie na B2B — czy L4 na kontrakcie przysługuje i kto za nie płaci

Przejście z etatu na kontrakt B2B zwykle wygląda podobnie. Liczysz stawkę, porównujesz ją z pensją netto, zakładasz firmę i dopiero przy pierwszej grypie zadajesz sobie pytanie, którego nikt wcześniej nie postawił: kto mi teraz zapłaci za te dni? Na etacie odpowiedź była oczywista. Na B2B bywa zaskoczeniem — i to często kosztownym.

Odpowiem od razu, a potem rozłożę to na części. Na kontrakcie B2B klient nie płaci za Twoją chorobę, chyba że sama to z nim wynegocjowałaś. Pieniądze za czas zwolnienia lekarskiego może Ci wypłacić wyłącznie ZUS, w formie zasiłku chorobowego — i tylko wtedy, gdy zadbałaś o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w swojej firmie.

Tak. Lekarz wystawi Ci zwolnienie lekarskie tak samo jak pracownicy na etacie, bo niezdolność do pracy ocenia się na podstawie stanu zdrowia, a nie rodzaju umowy. Na B2B zwolnienie nie jest jednak dokumentem dla klienta, tylko podstawą do ubiegania się o zasiłek chorobowy z ZUS. Samo L4 nie oznacza więc, że za ten czas dostaniesz pieniądze — to zależy od tego, czy jesteś ubezpieczona.

Z punktu widzenia ZUS osoba na kontrakcie B2B prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Składki emerytalną, rentową i wypadkową opłaca obowiązkowo, a składkę chorobową — dobrowolnie. Właśnie ta dobrowolna składka decyduje o tym, czy ubezpieczenie chorobowe na B2B w ogóle istnieje, a więc czy zwolnienie lekarskie będzie płatne.

ZUS, jeśli spełniasz warunki — nie klient. Na etacie za pierwsze dni choroby płaci pracodawca w formie wynagrodzenia chorobowego, łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym (14 dni u pracowników po 50. roku życia), a dopiero potem zasiłek wypłaca ZUS. Na B2B tego etapu nie ma, bo nie ma pracodawcy. Jeżeli masz prawo do zasiłku, ZUS wypłaca go od pierwszego dnia zwolnienia.

Częstym źródłem nieporozumień są zapisy o płatnych dniach niedyspozycji albo płatnych dniach wolnych, które pojawiają się w wielu kontraktach, zwłaszcza w IT. To nie jest L4 ani jego odpowiednik, tylko benefit handlowy wynegocjowany z klientem. Porównanie poniżej pokazuje, czym te trzy rzeczy się różnią.

Korzystanie z płatnych dni niedyspozycji i pobieranie zasiłku w tym samym czasie wymaga ostrożności. To dwa odrębne źródła, ale faktura wystawiona klientowi za okres, w którym byłaś na zwolnieniu, może zwrócić uwagę ZUS. Zadbaj, żeby z umowy i z opisu faktury jasno wynikało, że klient płaci za dni niedyspozycji, a nie za pracę wykonaną w trakcie L4.

Wtedy, gdy łącznie spełnione są cztery warunki. Brak któregokolwiek z nich oznacza, że zwolnienie lekarskie będzie ważne, ale niepłatne — albo że wypłata zostanie wstrzymana.

1. Podlegasz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu działalności — zgłoszonemu z właściwym kodem i widocznemu w PUE ZUS. Jak to sprawdzić i czego pilnować, opisuję w tekście o dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym przedsiębiorcy.
2. Minął okres wyczekiwania, czyli 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia dobrowolnego — z zastrzeżeniem zasady wliczania wcześniejszych okresów, którą omawiam niżej.
3. Nie wykonujesz pracy zarobkowej w trakcie zwolnienia i wykorzystujesz je zgodnie z jego celem.
4. Nie masz zaległości w składkach. Od 2022 roku spóźnienie nie wyrzuca już z ubezpieczenia, ale zaległość może wstrzymać wypłatę świadczenia do czasu jej uregulowania — więcej w artykule o spóźnionej składce ZUS.

Okres wyczekiwania po przejściu z etatu na B2B

Przy ubezpieczeniu dobrowolnym prawo do zasiłku chorobowego nabywasz po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia; pracownik na etacie czeka 30 dni. Do okresu wyczekiwania wlicza się jednak poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego — także te z umowy o pracę — jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo wynikała m.in. z urlopu wychowawczego lub bezpłatnego.

W praktyce oznacza to, że jeśli kończysz etat i bez przerwy dłuższej niż 30 dni zaczynasz firmę z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, staż z etatu może zaliczyć się do okresu wyczekiwania. Jeśli przerwa będzie dłuższa — bo na przykład korzystasz z ulgi na start, w czasie której ubezpieczenia chorobowego w ogóle nie ma — 90 dni liczysz od dnia objęcia ubezpieczeniem z firmy. Zależność między ulgami a ochroną chorobową rozpisuję w tekście o ulgach ZUS a zasiłku.

Jeśli zachorujesz przed upływem okresu wyczekiwania, zwolnienie jest ważne, ale zasiłek przysługuje dopiero za dni przypadające po jego upływie — o ile niezdolność do pracy wciąż trwa.

Co do zasady 80% podstawy wymiaru. W niektórych sytuacjach ustawa przewiduje inną stawkę — dla osób na kontraktach liczą się przede wszystkim te trzy wartości:

• 80% podstawy — standardowa stawka przy zwykłym zwolnieniu lekarskim.
• 100% podstawy — gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, także w czasie pobytu w szpitalu.
• 70% podstawy — za okres pobytu w szpitalu, poza sytuacjami, dla których przepisy przewidują wyższą stawkę, takimi jak ciąża.

Podstawą wymiaru jest przeciętna miesięczna podstawa wymiaru składek, którą deklarowałaś przez 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc zachorowania, pomniejszona o 13,71%, czyli udział składek na ubezpieczenia społeczne. Jeśli jesteś ubezpieczona krócej niż rok, liczy się średnia z pełnych miesięcy ubezpieczenia.

Wniosek jest prosty i często bolesny: zasiłek chorobowy na B2B jest odbiciem Twoich składek, a nie Twoich zarobków. Jeśli deklarujesz najniższą możliwą podstawę albo korzystasz ze składek preferencyjnych, zasiłek będzie niski niezależnie od tego, jak wysokie są Twoje faktury.

Zasiłek chorobowy wypłaca się najdłużej przez 182 dni, a gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży — przez 270 dni. Kolejne zwolnienia oddzielone krótką przerwą mogą wliczać się do jednego okresu zasiłkowego. Po jego wyczerpaniu, jeśli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy, można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.

Nie. Elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA) trafia do ZUS i na Twój profil w PUE ZUS, bo przy działalności gospodarczej to Ty jesteś płatnikiem składek za siebie. Klient nie jest Twoim pracodawcą, więc system go nie powiadamia. O nieobecności informujesz go sama — tak, jak przewiduje Wasza umowa.

Dlatego kontrakt warto przeczytać pod kątem choroby, zanim zachorujesz. Zwróć uwagę zwłaszcza na pięć rodzajów zapisów:

• Termin i forma zgłoszenia niedostępności — mail, komunikator, z wyprzedzeniem czy niezwłocznie.
• Zastępstwo — czy możesz albo musisz wskazać podwykonawcę i kto ponosi jego koszt.
• Terminy, SLA i kary umowne — czy choroba je zawiesza, czy nadal biegną.
• Wypowiedzenie — czy klient może rozwiązać umowę przy dłuższej niedostępności i z jakim okresem.
• Płatne dni niedyspozycji — ich liczba, sposób rozliczenia i to, czy wymagają jakiegokolwiek potwierdzenia.

Pracować — nie powinnaś. Zgodnie z ustawą zasiłkową wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem może oznaczać utratę prawa do zasiłku za cały okres tego zwolnienia, a nie tylko za dzień, w którym do tego doszło.

Warto jednak rozróżnić dwie sytuacje. Wykonywanie pracy dla klienta w trakcie L4 — pisanie kodu, udział w spotkaniach, oddawanie projektu, „szybka poprawka wieczorem” — to dokładnie to, czego dotyczy ten przepis. Faktura za usługi wykonane przed zwolnieniem dokumentuje pracę z przeszłości, a nie nową. Mimo to samo jej wystawienie w trakcie zwolnienia bywa przez ZUS kwestionowane, a ocena takich czynności zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Przepisy dotyczące tego, co jest pracą zarobkową w czasie zwolnienia, były niedawno doprecyzowywane, dlatego przed jakąkolwiek aktywnością w firmie w trakcie L4 sprawdź ich aktualne brzmienie albo zapytaj doradcę. Niezależnie od szczegółów ZUS może kontrolować zarówno to, jak wykorzystujesz zwolnienie, jak i prawidłowość samego orzekania o niezdolności do pracy — także u osób prowadzących działalność.

Tak, ale niższe. Za dni, za które przysługuje Ci zasiłek chorobowy, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest proporcjonalnie pomniejszana: zadeklarowaną kwotę dzieli się przez 30 i mnoży przez liczbę dni bez zasiłku. Im więcej dni zasiłku w danym miesiącu, tym niższe składki społeczne za ten miesiąc.

Składka zdrowotna nie maleje z powodu zwolnienia — liczy się według zasad właściwych dla Twojej formy opodatkowania. Składki za pozostałe dni trzeba opłacić w terminie, a okres zasiłku prawidłowo wykazać w rozliczeniu z ZUS. To zadanie dla biura rachunkowego, ale nie zakładaj, że księgowa sama zobaczy Twoje zwolnienie — poinformuj ją o nim.

Wyższym zasiłkiem i dłuższym okresem zasiłkowym. W okresie ciąży zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru, a okres zasiłkowy wydłuża się do 270 dni. Pozostałe zasady się nie zmieniają: potrzebujesz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, obowiązuje ten sam okres wyczekiwania, a praca zarobkowa w trakcie zwolnienia grozi utratą świadczenia.

Ciąża na kontrakcie ma też swoje osobne pułapki — od zagrożonej ciąży tuż po przystąpieniu do ubezpieczenia po kontakt z klientem w trakcie zwolnienia. Opisuję je w artykule o L4 w ciąży na działalności, a o tym, co dzieje się po porodzie, piszę w tekście o macierzyńskim na B2B.

Najlepiej zanim podpiszesz kontrakt. Większość problemów z chorobowym na kontrakcie B2B da się wyeliminować w pierwszym tygodniu działalności — później naprawia się je znacznie trudniej albo wcale.

Kontrakt B2B daje więcej pieniędzy i więcej swobody, ale zabiera automatyzm, do którego przyzwyczaił Cię etat. Nikt nie zgłosi Cię do ubezpieczenia chorobowego, nie policzy okresu wyczekiwania i nie przypomni, że faktura w trakcie L4 to ryzyko. Jeśli chcesz, żebyśmy razem sprawdzili Twoje zgłoszenie, daty i kontrakt, zanim choroba zrobi to za nas, umów bezpłatną konsultację.